عکس نوشته

دفاع‌های روانی در ISTDP و نقش آن‌ها در تداوم اضطراب

در روان‌درمانی پویشی فشرده کوتاه‌مدت (ISTDP)، یکی از مفاهیم کلیدی برای فهم مشکلات روانشناختی، «دفاع‌های روانی» (Defense Mechanisms) است. دفاع‌ها مجموعه‌ای از فرآیندهای ناهشیار هستند که ذهن برای محافظت از فرد در برابر تجربه هیجان‌های دشوار، تعارض‌های درونی و اضطراب به کار می‌گیرد.

در نگاه ISTDP، بسیاری از علائم اضطرابی نه مستقیماً ناشی از موقعیت بیرونی، بلکه نتیجه فعال شدن دفاع‌های روانی در برابر احساسات حل‌نشده هستند. زمانی که هیجان‌هایی مانند خشم، غم، نیاز به نزدیکی یا احساس گناه به‌صورت ناهشیار سرکوب می‌شوند، سیستم روانی با فعال‌سازی دفاع‌ها تلاش می‌کند از مواجهه مستقیم با این تجربه‌ها جلوگیری کند. نتیجه این فرآیند، افزایش اضطراب و نشانه‌های جسمی و روانی آن است.

---

دفاع‌های روانی چگونه اضطراب را تداوم می‌بخشند؟

در ISTDP، دفاع‌ها به‌عنوان «راه‌حل‌های کوتاه‌مدت اما پرهزینه» در نظر گرفته می‌شوند. این دفاع‌ها ممکن است در لحظه از تجربه هیجان جلوگیری کنند، اما در بلندمدت باعث تداوم تعارض درونی و تثبیت اضطراب می‌شوند.

برخی از رایج‌ترین دفاع‌ها عبارت‌اند از:

• عقلانی‌سازی (Rationalization)
• انکار (Denial)
• سرکوب (Repression)
• اجتناب (Avoidance)
• جابجایی (Displacement)

وقتی این دفاع‌ها فعال می‌شوند، فرد به جای تجربه مستقیم احساس، به سمت فکر کردن، تحلیل کردن یا دوری کردن از تجربه هیجانی می‌رود. این فاصله‌گیری از هیجان، مانع پردازش روانی می‌شود و در نتیجه اضطراب در سطح بدن یا ذهن باقی می‌ماند.

---

نگاه ISTDP به کار با دفاع‌ها

در ISTDP هدف این نیست که دفاع‌ها به‌صورت مستقیم حذف شوند، بلکه ابتدا شناسایی و سپس درک کارکرد آن‌هاست. درمانگر به فرد کمک می‌کند تا متوجه شود چگونه در لحظه‌های خاص، از تجربه هیجان فاصله می‌گیرد و این فاصله‌گیری چگونه به اضطراب منجر می‌شود.

با افزایش آگاهی نسبت به دفاع‌ها و تقویت ظرفیت تحمل هیجانی، فرد به‌تدریج می‌تواند بدون نیاز به این الگوهای خودکار، احساسات خود را تجربه و پردازش کند. این فرآیند باعث کاهش پایدار اضطراب و افزایش انسجام روانی می‌شود.

---

جمع‌بندی

در ISTDP، دفاع‌های روانی نه نشانه ضعف، بلکه راهبردهای ناهشیار برای بقا هستند. با این حال، زمانی که این دفاع‌ها انعطاف‌ناپذیر و مزمن شوند، به یکی از عوامل اصلی تداوم اضطراب تبدیل می‌شوند. کار درمانی در این رویکرد، کمک به فرد برای مشاهده، فهم و در نهایت عبور از این دفاع‌ها در بستر تجربه هیجانی زنده است.

معرفی کتاب : اکنون ف- فاضل نظری

چو کوه دید غرض دریاست، به رود اجازه رفتن داد

ز دوست دست کشیدن گاه، غرور نیست، فداکاری ست

فاضل نظری

جان کابات زین 1

هر چیز و همه چیز در لحظه می تواند معلم ما باشد و امکان حضور کامل در بدن داشتن را به یادمان بیاورد ، نوازش های ملایم هوا روی پوست مان ، بازی نور ، نگاه به چهره کسی، یک انقباض زودگذردر بدن، عبور سریع یک فکر در ذهن، هر چیزی و همه چیز، اگر در پیوند با آگاهی باشد .

جان کابات زین

روان درمانی

روان درمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت

به فرد کمک می کند تا زندگی تجربه نشده اش

را مجدداً تجربه کند و از این طریق ظرفیت روانی اش رشد کند

دکتر سرافراز

 ------------------------------------------------------------------

ستاره حمیدی - روانکاو پویشی

فریب خود

هیچ چیز به اندازه فریب ندادن خود دشوار نیست

وینگنشتاین

ستاره حمیدی - روانکاو پویشی